Teme , Ekonomija , Kina ,

Kina postala globalni finansijski gigant

Kina je preuzela još jedan sudbonosni korak ka sticanju punog priznanja globalne ekonomske supersile. Međunarodni monetarni fond je nedavno odlučio, uz podršku Sjedinjenih Američkih Država, da prizna kineski juan, također poznat kao renminbi, u grupu elitnih valuta uz dolar, euro, britansku funtu i jen.

To je učinilo da Kina postane druga ne-zapadna zemlja, zajedno s Japanom, koja je stekla uporište u ekskluzivnom klubu međunarodnih valuta. Zanimljivo, Kina je također jedina ne-demokratska zemlja, sa vladajućom komunističkom partijom koja i dalje čvrsto upravlja svim makroekonomskim odlukama, a da je uspjela doći do ove elitne liste.

Izvršni odbor MMF-a, u svom najnovijem petogodišnjem pregledu, je ocijenio da je  kineski juan "zadovoljio sve postojeće kriterije," te da se može smatrati međunarodnom rezervnom valutom koje se mogu "slobodno koristiti," zajedno sa drugim globalnim valutama. Šef MMF-a, Christine Lagarde, generalni direktor MMF-a, okarakterizirala je odluku kao "pokazatelj reformi koje su implementirane i koje će se nastaviti implementirati" od strane Kine.

Ona je izrazila nadu da će priznanje Kine ne samo "produbiti i ubrzati ekonomske reforme i finansijska otvaranja" ove zemlje, nego i ohrabriti da "doprinesu promociji svjetskog ekonomskog rasta, očuvanju finansijske stabilnosti i poboljšanju globalnog ekonomskog upravljanja."

Ukratko, odluka MMF-a je bila zasnovana na kombinaciji priznavanja postojećih reformi i realnosti, kao i očekivanje otvorenije, globalno integrirane Kine.

Usred kineskog ekonomskog usporavanja i masivnog pada na berzi u posljednjih nekoliko mjeseci, što je narušilo dugo održavani imidž financijske neuništivosti, ovo je bila toliko očekivana vijest za vlasti u Pekingu, koji su težili većem učestvovanju u međunarodnim organizacijama.

Hegemonija dolara

Iako su Sjedinjene Države uspjele da postanu vodeća svjetska industrijska sila u ranom 20. stoljeću, bilo je potrebno nekoliko decenija prije nego što su zamijenili Veliku Britaniju, koja je do tada bila sidro međunarodnog ekonomskog poretka.

Njihova uloga u mobiliziranju međunarodnih napora u borbi protiv sila osovine u Drugom svjetskom ratu, zajedno sa svojom gotovo netaknutom i ogromnom ekonomskom bazom tokom sukoba, im je dala prednost bez presedana za gotovo jednostrano oblikovanje poslijeratnog međunarodnog poretka.

Dok mnogi smatraju da je britanski ekonomista, Johna Maynard Keynes intelektualni arhitekta Bretton Woods sistema, njegov američki kolega, Harry Dexter White, je osigurao da SAD čvrsto dominira unutar novog međunarodnog ekonomskog poretka u doglednoj budućnosti.

Bez obzira na Keynesov poziv za međunarodne rezervne valute, što je inspirisalo stvaranje  grupe valuta sa specijalnim pravima, ili SDR, White je insistirao da bi američki dolar trebao poslužiti kao krajnja rezervna valuta.

Da budemo pošteni, Sjedinjene Države su prema svim metrikama predstavljale pre-eminentnu ekonomsku moć tokom sredine 20. stoljeća. Prikazujući prosvijetljene interese, također su pružili međunarodna javna dobra, kao što su sloboda plovidbe u međunarodnim vodama, te pomaganje obnove ratom razorene Europe i istočne Azije, rađajući ekonomska čuda u bivšim neprijateljskim državama, kao što su Njemačka i Japan.

Ali, kao što je Keynes sa pravom predvidio, Washington ne bi bio voljan da odustane od svog privilegovanog položaja, čak i kada ih druge zemlje uspiju sustići. Što je još gore, SAD iskorištava hegemonije dolara da bi izgradili ogroman dug i finansijski neodržive obrasce potrošnje, što je ubrzalo velike recesije iz 2008. godine.
Rezultat je da su SAD financijski moćne, te i dalje ideološki dominantne u oblikovanju međunarodnog ekonomskog poretka, čak i ako je njihova realna ekonomija poprilično anemična.

Multipolarni poredak

Kao svjetska vodeća trgovinska nacija, sa masivnim zalihama valutnih rezervi koje su joj omogućile da postane vrhunski izvor financiranja za zemlje u razvoju širom svijeta, Kina predstavlja globalnu ekonomsku lokomotivu. Stoga, uključivanje Kine u grupu međunarodnih rezervnih valuta predstavlja korak ka stvaranju raznovrsnijeg i multipolarnog ekonomskog poretka.

Ranija odluka Kine da devalvira svoju valutu na osnovu tržišne dinamike je nedvojbeno imala dvostruku svrhu povećanja konvertibilnosti juana kao i to da posrnuli izvoz Kine postane još konkurentniji.

Međutim, odluka MMF-a da prihvati kinesku valutu u SDR klub je više od zakašnjelog priznavanja raste uticaja ove zemlje u međunarodnoj trgovini i investicijskim tokovima, čak i ako je malo vjerojatno da bi Peking potpuno konvertibilisao svoju valutu u bliskoj budućnosti.

Sa Velikom Britanijom, Turskom i Rusijom, Kina je uspostavila valutnu zamjenu u vrijednosti od 3 triliona juana (468 triliona dolara) sa mnoštvom naroda, koji tretiraju Peking, ili kao vodećeg trgovinskog partnera ili rastućeg komercijalnog saveznika.

To je učinilo da juan de facto postane međunarodna valuta. Ipak, dok se Kina spremna da uskoro postane najveća svjetska ekonomija, tek treba da uživa sa svojom glasačkom snagom u  međunarodnim ekonomskim organizacijama kao što su MMF i Svjetska banka.

Zahvaljujući američkom Kongresu, koji je odbio da ratifikuje reforme prava glasa u Bretton Woods sistemu, Kina i dalje pati od nedovoljne zastupljenosti u postojećoj arhitekturi globalnog ekonomskog upravljanja.

S obzirom na tvrdoglavi zastoj u strukturi upravljanja MMF-a i Svjetske banke, uključivanje Kine u SDR je više palijativna mjera da se umiri nezadovoljna sila, nego što je istinski napor da se u potpunosti prizna novostečena težina Kine u globalnim ekonomskim konfiguracijama.

Onda nije ni čudo da se Kina susprostavlja alternativnim međunarodnim finansijskim institucijama, sa Azijskom investicijskom bankom za infrastrukturu (AIIB) i Novom razvojnom bankom (NDB), kao i nizom inicijativa čiji je cilj obnova globalnog razvoja sa kineskim kapitalom i znanjem.

Milom ili silom, Kina vrši preoblikovanje međunarodnog poretka.


Stavovi izraženi u ovom članku su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku APA Agencije.

Izvor: AlJazeera / APA.ba
Tags: Kina ekonomija juan globalizacija finansije MMF dolar